Prematüre Bebeklerde Gelişim / İlk 0-3 ay Beslenme

Prematüre bebek beslenmesi, özellikle doğumu takip eden birkaç hafta boyunca oldukça önemlidir. Bebeğin beden/kitle indeksinin düşük olması ve vücut sistemlerinin yeterince gelişmemiş olması nedeniyle beslenme süreçlerine sonraki aylarda da dikkat etmek gerekir.

Prematüre bebekler, en az zamanında doğmuş bebekler kadar sağlıklı ve düzenli beslenmeye ihtiyaç duyarlar. Prematüre bebeklerde beslenme şekli ve düzeni, ne kadar erken doğduklarına göre değişir. Burada dikkat edilmesi gereken şey; bebeğinizi doktorunuzun tavsiye ettiği beslenme şekline göre beslemektir.

İleri derecede prematüre olan bebekler, ilk doğduklarında solunum güçlüğü çekiyorlarsa sağlık ekipleri tarafından damar yoluyla sıvı ve besin verebilir. Bağırsak hareketleri düzenli olmayan, sindirim sistemi henüz gelişmemiş prematüre bebeklere verilen anne sütü veya mamanın 3 saat sonra bile mideden geçmediği görülmektedir. Bu alışma sürecinde damardan özel bir serumla beslenme (Total parenteral beslenme) yapılır. Doğumdan hemen öncesine kadar fetüs, plasentadan göbek toplardamarı aracılığı ile sürekli ve nispeten değişmeyen besin almaktadır. Bu nedenle en fizyolojik yaklaşım, damar yoluyla beslenmeye doğumdan sonra mümkün olan en kısa sürede başlanmasıdır. Bu damar yoluyla beslenme sıvısı, uzman ekip tarafından bebeğin gereksinimlerine göre hesaplanır.

Damardan beslenme devam ederken, mide-bağırsak yolu da devamlı kontrol edilmektedir. Bağırsak tıkanıklığı gibi bir engel yoksa, ağızdan azar azar beslenmeye (besinin burundan veya ağızdan takılan ve mideye ulaşan bir sonda ile verilmesi), ilk 24 saatte başlanması gerekir. Çünkü enteral beslenmenin geciktirilmesi, ince bağırsak aktivitesinin olgunlaşmasını sağlayan sindirim sistemi enzim konsantrasyonlarında azalmaya yol açmaktadır.
Bağırsak hareketliliği arttıkça, damar yolu beslenmesi kısılır, mide-bağırsak beslenmesi arttırılır. Bebek büyüyeceği miktarda anne sütü veya mamayı mideden almaya başlayınca, damar yolu beslenmesine son verilir.

Prematüre bebeklerin enerji ihtiyacı daha fazla olduğu için anne sütü bu bebeklerimiz için ayrı önem kazanmaktadır; çünkü anne sütü, bebeğin gelişimi ve enerji desteği için tüm ihtiyacı karşılayacak zenginliktedir. Ayrıca sindirim sistemi daha hassas olduğu için de anne sütü gereklidir. Bebekler, gebeliğin son üç ayında besin maddelerini depolarlar. Erken doğan bebeklerin depolarında bu besinler daha az olduğu için de anne sütüne daha sık ihtiyaç duyabilirler.

Bebek, anne sütünü emmeye hazır olduğunda uzman ekip tarafından emzirmeye teşvik edilir. Bebeğin emzirilememesi durumunda ise anneler sütlerini sağabilir ve böylece bebekleri tüp yoluyla da olsa anne sütünden faydalanabilir.

Annenin emzirmesinin mümkün olmadığı durumlarda, özellikle prematüreler için tasarlanmış, yüksek konsantrasyonlu mamalar, anne sütünün yerini alabilecek iyi alternatiflerdir. Prematüre mamaları ve zamanında doğmuş bebekler için hazırlanmış mamaların, birbirlerinden farklılıkları vardır. O nedenle mamalar doktora danışılarak alınmalıdır.

Bazı prematürelerde aldığı miktar ölçüm açısından önemlidir. Verilecek miktar enjektör ile ölçülerek biberonla verilebilir. Emzirme pozisyonları farklılık gösterir.
Prematüre beslenmesinde anne sütüne ek mamalar anne sütüyle birlikte verilebilir. Bunun yanında multivitaminler, demir, fosfor vb. eklenebilir.

Taburcu olduktan sonra yeterli beslenmenin en iyi göstergesi, büyümenin izlenmesidir. İlk üç ay 25-30 gram/gün ağırlık alımı, boyda haftada 0,7-1 cm. uzama yeterli beslenme göstergesidir. Sonrasında 3-12 ay arasında kilo alımı günde 15-20 gram, boy uzaması haftada 0,4-0,6 cm. olmalıdır.