Bu soru bir ömür boyu aklınızı kurcalayacak, ÖNLEYEBİLİR MİYDİK?  Diye kendinize ve eşinize sorup duracaksınız.  Bazen uykularınız kaçacak.  Bu sorgulama ancak sonraki gebelik için yararlı olabilir.  Erken doğum için bilinen bazı risk faktörleri var:

Medikal Faktörler	Sosyal faktörler
Rahim ağzı yetmezliği Çoğul gebelik Önceki düşükler Önceki gebelikte prematüre doğum Enfeksiyon İleri anne yaşı Annede problemler: Astım Beslenme sorunları:  Aşırı zayıflık Lupus hastalığı İnsüline bağımlı diyabet	Sigara Alkol Düşük sosyoekonomik durum Evlilik dışı veya istenmeyen gebelik Eş tacizi

Bu riskleri taşıyorsanız dikkatli olmalısınız.  Gebelikte sorunlar yaşayabilirsiniz.  Kadın doğum uzmanınızdan destek alarak gebeliğinizin takibini aksatmamalısınız.  Prematüreliği % 100 engellemek olanaksız.  Ancak yatak dinlenmesi, kötü alışkanlıkların terk edilmesi, önceki sağlık sorunlarının iyi takip edilmesiyle pek çok olumlu sonuçlar alınmaktadır.

Dr Gülnihal Şarman
Yenidoğan ve Çocuk Hastalıkları Uzmanı
Maslak Acıbadem Hastanesi Yenidoğan Ünitesi

Zamanından önce yani 37. Haftayı tamamlamadan doğan bebekler prematüre kabul edilirler.  Bebek zamanından ne kadar erken doğarsa riskleri de o kadar artar.  Riskin anlaşılması için en sık sorulan 2 soru vardır:

• Bebeğin doğum haftası
• Doğum tartısı.

Zamanından 2 hafta erken doğan bebeklere SINIRDA PREMATÜRE denmektedir.  Bu bebeklerin çoğu yoğun bakıma bile uğramazlar, annelerinin yanında hayata adapte olmaya çalışırlar.

30-34 Haftalarda doğanlara KLASİK PREMATÜRE denir.  Yoğun bakımda kısa bir süre misafirimiz olurlar.  2-3 hafta bizlerle beraber olduktan sonra anne kucağına kavuşurlar.

İLERİ DERECEDE PREMATÜRE bebekler 26-30 haftalarda doğanlardır.  Prematüreliğe özgün hastalıklarını değişik seviyelerde yaşarlar.  Uzun hastane kalışı sonrasında uzun süreli takipleri de itinalı yapılmalıdır.

YAŞAMIN SINIRINDAKİ Prematüre bebekler anne karnındaki fötal dönemi yeni bitirmiş, organları ancak oluşmuş ama çok az gelişmiş 24-26 haftalık bebeklerdir.  Bu bebeklerin yaşama şansı çok sınırlıdır.

Dr Gülnihal Şarman
Yenidoğan ve Çocuk Hastalıkları Uzmanı
Maslak Acıbadem Hastanesi Yenidoğan Ünitesi

Bebeklerin doğum haftaları ne kadar ileri ise yaşama şansları da o kadar yüksektir.  Doğum kiloları da yaşama şanslarını etkiler.   32 haftalık 1500 gm ve 1000 gm iki  bebeği değerlendirdiğimizde doğum tartısı yüksek olan bebeğin şansının daha fazla olduğunu görürüz.  Doğum tartısı düşük olan bebeğin yoğun bakım süreci ve yaşama şansı 28-30 haftalık bebeklere daha yakındır.  Haftasına göre doğum tartısının değerlendirilmesi bu nedenle önemlidir.

Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi gelişmiş ülkelerde ve deneyimli ünitelerde bebeklerin yaşam şansları haftalarına göre değişir.

Görüldüğü gibi 26-27. Haftalardan itibaren bebeklerin yaşama şansları giderek artarak 38. Haftada zamanına yakın doğan bebeklerin şanslarına erişilmektedir.

Dr Gülnihal Şarman
Yenidoğan ve Çocuk Hastalıkları Uzmanı
Maslak Acıbadem Hastanesi Yenidoğan Ünitesi

Bebeğinizin prematüre olması mutlaka sorunlar yaşayacağı anlamına gelmez. 28 haftadan sonra doğanların yaşama şansı gibi normal olma şansları da çok yüksektir.  Sıkıntılı yoğun bakım süreci atlatıldıktan sonra zihinsel, sosyal ve motor yetenekleri zamanında doğmuş bebekler kadar normal olur.  Hastane sonrası nörolojik takipleri iyi seyrederse endişelerinizi bir kenara atabilirsiniz.  Çok zeki (Einstein), çok sportmen ( Akeem Olanjuan NBA basketçisi), çok sanatçı (Beethoven) prematüreler insanlık tarihinde önemli sayfalar açmışlardır.   Sadece yaşamın sınırında doğan prematüreler konusunda tıp halen çok yeterli değil.   25 haftalık bebeklerin % 25’i tamamen normal, % 50’si orta derecede problemli, % 25’i de ağır hasarlı olabilmektedir.

Bebeğiniz doğduktan sonra hemen riskleri anlaşılmayabilir.  Bazen de riski artıran problemler doğumda var olmasa da sonra ortaya çıkabilir.

Dr Gülnihal Şarman
Yenidoğan ve Çocuk Hastalıkları Uzmanı
Maslak Acıbadem Hastanesi Yenidoğan Ünitesi

Bebekler erişkinlerden daha kolay mikrop kaparlar. Eğer doktor ve hemşireler enfeksiyondan şüphelenirlerse bazı testler yapabilirler. Kan, ve diğer vücut sıvıları laboratuara gönderilebilir. Test sonuçları gelene dek hemen antibiotiklere başlanır.

Hazırlayan :  Dr Pınar Dayanıklı
Maslak Acıbadem Hastanesi
Yenidoğan Yoğun Bakım Uzmanı

NEK, barsak duvarının enfeksiyonudur. Kolaylıkla kana atlayabilir. Sıklıkla prematürelerde, bazen zamanında doğan bebeklerde de olabilir. Bu durumda beslenme serum yoluyla yapılır, antibiotikler verilir. Bazen barsakların çok etkilendiği durumda cerrahi olarak temizleme ya da bir kısmının çıkarılması söz konusu olabilir.

Hazırlayan :  Dr Pınar Dayanıklı
Maslak Acıbadem Hastanesi
Yenidoğan Yoğun Bakım Uzmanı

Bazen akciğerdeki hava, hava keseciklerinden , akciğerlerle göğüs duvarı arasındaki mesafeye sızar. Buraya hapsolan hava, alttaki akciğeri bastırır ve genişlemesine izin vermez. Eğer hava çoksa, solunumu ve dolaşımı tehlikeye sokar ve bir tüp yardımıyla boşaltılması gerekebilir. Tüp bir kaç gün yerinde kalır. Hava kaçağı bittiğinde, çıkarılabilir.

Hazırlayan :  Dr Pınar Dayanıklı
Maslak Acıbadem Hastanesi
Yenidoğan Yoğun Bakım Uzmanı

Yoğun bakıma yatan bebeklerin çoğu, süreç içinde kan transfuzyonu alırlar. 1500 gramın altındaki bebeklere birden fazla kez kan verilimesi gerekebilir. Prematüre bebeklerin sınırlı kan üretebilmeleri, ve alınan kan testleri birlikte kansızlığa neden olabilir.  Bir bebeğe kan verileceği zaman öncelikle aileniz ve yakın çevrenizden uygun bir donör bulmanız için size haber verilir.

Hazırlayan :  Dr Pınar Dayanıklı
Maslak Acıbadem Hastanesi
Yenidoğan Yoğun Bakım Uzmanı

İlk haftasında bütün bebekler tartı kaybeder.  1000 gram doğmuş bir bebeğin ilk haftasında vücut ağırlığının % 10-15’ini kaybederek 800-850 grama düşmesini bekleriz.  Son yıllarda tartı kayıplarını en aza indiren besleme teknikleri benimsenmiştir.  Yoğun bakım ünitelerinde her bebek için günlük kalori planları yapılması gerekir.

Aldıkları şeker, protein ve yağ miktarının hesaplanıp büyümeleri için gerekli miktarlar çok dikkatle onlara sağlanmaya çalışılmalıdır.  İlk haftadan sonra tartı kaybı durur veya yavaşlar.  Sonraki günlerde günlük tartısı kontrol edilse de 1 haftalık tartı alımı doktorlar için daha değerlidir.  Haftada 100-150 gm almasını bekleriz.

Dr Gülnihal Şarman
Çocuk ve Yenidoğan Hastalıkları Uzmanı
Maslak Acıbadem Hastanesi  Yenidoğan Ünitesi

• Erken doğan bebeklerin doğum masrafları “bir lüksmüş gibi” özel sigorta kapsamına girmemektedir. Genç anne babaların bebekleri hastanelerde rehin kalmaktadır.
• Riskli hamileliklerin izlendiği, bebek kalp ameliyatlarının, bebek operasyonlarının yapıldığı, ileri derecede riskli bebeklerin izlendiği tam donanımlı “referans merkezi” tarzında bir çocuk hastanesi yoktur.
• Yoğun bakım yatağı olan hastanelerin yatakları etkin kullanılmamaktadır. Özel hastane yatakları BOŞ kalırken aşırı yoğunluk nedeniyle devlet hastanelerinde yer bulunamamaktadır.
• Acil durumda, hangi hastanede müsait yatak olduğu doktorlar ve aileler tarafından bilinmemektedir. Hastaneler arası bilgi ağı yoktur.
• Hastane masraflarını karşılama imkanı olmayan ve erken doğum riski olan anneler “yerimiz yok” denilerek kısıtlı sayıdaki uzman hastanelerin kapısından çevrilmekte ve kaderlerine terk edilmektedir.
• Erken doğan bebek sahibi anne ve babalara yeterli psikolojik destek verilmemektedir.
• Bebeğini yaşatabilme şansı bulan birçok prematüre bebek ailesi, rutin çocuk doktoru ve göz doktoru kontrollerini maddi imkansızlık nedeniyle gerçekleştirememekte, yine aynı nedenle gerekli ameliyatları yaptıramamaktadır.
• Alım gücü olmayan prematüre ailelerine anne sütü güçlendiriciler ve özel mamalar devlet desteğiyle ücretsiz olarak sağlanmalıdır.
• Prematüre annelerinin 8 haftalık yasal doğum sonrası izni çoğunlukta bebeği daha hastanedeyken bitmektedir. Prematüre annelerinin doğum izni bebeği hastaneden taburcu olduktan sonra başlamalıdır.